6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nda(1) (YTTK) yönetim kuruluna önemli görev ve yetkiler verilmiÅŸ; bununla beraber, ağır yükümlülük ve sorumluluklar da yüklenmiÅŸtir. Söz konusu yüküm ve sorumluluklar karşısında, menfaatler dengesine uygun olarak yönetim kurulu üyelerine bir takım mali haklar da tanınmıştır..Yönetim kurulu üyelerine tanınan bu mal ihaklarYTTK’nın 394. maddesinde düzenlenmiÅŸ ve kanuni güvence altına alınmıştır. Mezkurmadde;“Yönetim kurulu üyelerine, tutarı esas sözleÅŸmeyle veya genel kurul kararıyla belirlenmiÅŸ olmak ÅŸartıyla huzur hakkı, ücret, ikramiye, prim ve yıllık kârdan pay ödenebilir.†şeklindedir..Kanun metnindende anlaşılacağı üzere esas sözleÅŸmeyle veya genel kurul kararıyla belirlenmesi gereken mali haklar sınırlı sayıdadır ve kanunda belirtilmiÅŸtir..Bu haklar; huzur hakkı, ücret, ikramiye, prim ve kârdan pay almadır. Yönetim kurulu üyelerine anılan mali hakların bir kaçının bir arada ödenmesinde Kanunen bir engel bulunmamaktadır. Söz konusu hakları kısaca açıklamaya çalışırsak;.A- HUZUR HAKKI.Huzur hakkı, düzenli olarak toplantılara iÅŸtiraki saÄŸlamak ve toplantı yapmayı teÅŸvik etmek üzere yönetim kurulu üyelerine toplantı başına ödenen bir mali bir bedeldir..Bu ödemenin yapılabilmesinin;.– birinci ÅŸartı, esas sözleÅŸmede bu ödemeyi yasaklayan bir hükmün bulunmamasıdır..Esas sözleÅŸmede böyle bir kısıtlama mevcutsa, genel kurul kararı ile dahi yönetim kurulu üyelerine huzur hakkı ödenemez..–İkinci ÅŸart ise yönetim kurulu üyesinin toplantıya katılmış olmasıdır..Toplantının fiilen ya da elektronik ortamda yapılmış olması önemli deÄŸildir. Ä°ster fiilen isterse elektronik ortamda toplantıya katılsın ödeme yapılır. Ancak mazeretli ya da mazeretsiz yönetim kurulu toplantısına katılmayan yönetim kurulu üyesine huzur hakkı ödemesi yapılmaz..Huzur hakkının ödenmesi için ÅŸirketin kâr etmesi zorunluluÄŸu yoktur. Burada önemli olan toplantıya iÅŸtiraktir..Huzur hakkı toplantı başına ödenebileceÄŸi gibi aylık olarak belli bir tutar ÅŸeklinde de ödenebilir..B- ÃœCRET.Ãœcreti, kanun ve esas sözleÅŸme kapsamında ifa edilen görev ile yüklenilen yüküm ve sorumlulukların karşılığı olarak yönetim kurulu üyelerine yapılan ödeme diye tanımlayabiliriz..Yönetim kurulu üyesi, göreve seçildiÄŸi günden itibaren ücret almaya hak kazanır. Ãœcret yöntemi çalışma süresine (saat, gün, hafta, ay, yıl) göre hesaplanır..En sık uygulanan ödeme usulü ise aylık usuldür..C- Ä°KRAMÄ°YE.Ä°kramiye, ÅŸirket iÅŸlerinde gösterdiÄŸi baÅŸarılar karşılığında ödenen mali bir haktır. Ä°kramiyenin yönetim kurulunu teÅŸvik edici ve ödüllendirici bir yönü bulunmaktadır. Ä°kramiye yılda bir defaya mahsus olmak üzere verilebileceÄŸi gibi düzenli olarak üç ya da dört ayda bir verilmesi de mümkündür..D- PRÄ°M.Prim, iÅŸveren tarafından iÅŸ yapanı isteklendirip verimini artırmak veya sonuca daha kolay ve çabuk ulaÅŸmasını saÄŸlamak amacıyla verilen para olup yönetim kurulu üyelerine yapılan ek ödemedir..Dönem başında tespit edilen hedeflerin aşılması durumunda yönetim kurulu üyelerinin tamamına veya bir kısmına prim ödemesi verilebilir..E- YILLIK KÂRDAN PAY (KAZANÇ PAYI).YTTK’nın 511. maddesindeYönetim kurulu üyelerinin mali hakları arasında sayılan “yıllık kârdan pay alma†hususunu düzenlenmiÅŸtir.Yıllık Kardan pay alabilmek için de iki ÅŸart mevcuttur..Bunlar:.Birinci si;Yönetim kurulu üyelerinin yıllık kârdan pay alabilmesi Huzur Hakkı Ödemesinde olduÄŸu gibi esas sözleÅŸmede buna izin veren bir hükmün bulunmasına baÄŸlıdır..Esas sözleÅŸmede bu yönde bir hüküm olmadıkça yönetim kurulu üyelerine yıllık kârdan pay verilemez.(YTTK md. 339/II-f)..Ä°kincisi ;Huzur Hakkının aksine Åžirketin kar etmesine baÄŸlıdır..Kanun’un 511. maddesinde bu husus açıkça belirtilmiÅŸtir.Madde metninde aynen şöyle denilmektedir., “Yönetim kurulu üyelerine kazanç payları, sadece net kârdan ve ancak kanuni yedek akçe için belirli ayrım yapıldıktan ve pay sahiplerine ödenmiÅŸ sermayenin yüzde beÅŸi oranında veya esas sözleÅŸmede öngörülen daha yüksek bir oranda kâr payı dağıtıldıktan sonra verilebilir.â€.Anlaşılacağı üzere yönetim kurulu üyelerine yıllık kârdan pay verebilmek için, ÅŸirketin kâr etmiÅŸ olması yanında, kanuni yedek akçelerin ayrılması ve pay sahiplerine kâr paylarının dağıtılması gerekmektedir. Ancak bir baÅŸka koÅŸul daha mevcut olup,o da genel kurulunyıllık kâr üzerinde ne ÅŸekilde bir tasarrufta bulunulacağını ve kârın ne ÅŸekilde dağıtılacağını karara baÄŸlaması gereÄŸidir. Bir baÅŸka ifade ile bu konuda genel kurulda karar alınmalıdır..F- YÖNETÄ°M KURULU ÃœYELERÄ°NE TANINABÄ°LECEK DÄ°ÄžER MALÄ° HAKLAR.Yönetim kurulu üyelerine;.a-Esas sözleÅŸmede gösterilmek.b-Genel kurul tarafından kararlaÅŸtırılmak veya ÅŸirket ile yönetim kurulu üyesi arasında yapılacak sözleÅŸmede gösterilmek ÅŸartıyla baÅŸka mali hakların saÄŸlanması mümkündür..Bu mali haklar;.Yolluklar, temsil ödenekleri, sigorta primleri ve benzeri primler, varsa özel emeklilikler, yönetim kurulu üyelerine öğle yemeÄŸi verilmesi, lojman ve/veya araç tahsis edilmesi ya da tatil imkanı saÄŸlanması olarak sayılabilir...G- YÖNETÄ°M KURULU ÃœYELERÄ°NE ÖDENEN MALÄ° HAKLARIN KAMUYA AÇIKLANMASI.YTTK’nın ilk halinde, her anonim ÅŸirketin internet sitesi açma zorunluluÄŸu getirilmiÅŸ ve bu sitede yayımlanması gereken hususlardan biri de yönetim kurulu baÅŸkan ve üyeleriyle yöneticilere ödenen her türlü paralar, temsil ve seyahat giderleri, tazminatlar, sigortalar ve benzeri ödemeler olarak olarak belirlenmiÅŸtir..Ayrıca bu yükümlülüğü yerine getirmeyen yönetim kurulu üyeleri hakkında cezai yaptırım kabul edilmiÅŸtir. Ancak kamuoyundan gelen tepkiler üzerine ilgili maddede deÄŸiÅŸiklik yapılmış ve bahsi geçen hüküm anılan maddede çıkarılmıştır..Yalnız, ÅŸirketin internet sitesinde yayımlanma zorunluluÄŸu kaldırılmakla birlikte, bu bilgilerin yönetim kurulunun faaliyet raporunda yer verilmesi kuralı devam etmektedir..Bu konu YTTK’nın 516/II. Maddesinde açıkça yazılmış ve yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporunda yer alacak bilgiler arasında, “yönetim kurulu üyeleri ile üst düzey yöneticilere ödenen ücret, prim, ikramiye gibi mali menfaatler, ödenekler, yolculuk, konaklama ve temsil giderleri, ayni ve nakdî imkanlar, sigortalar ve benzeri teminatlar†da sayılmıştır..Yönetim kurulu yıllık faaliyet raporunu, Kanun’da öngörülen diÄŸer belgelerle birlikte genel kurul toplantısından en az onbeÅŸ gün önce, ÅŸirketin merkez ve ÅŸubelerinde, pay sahiplerinin incelemesine hazır bulundurulmak zorundadır..Kısaca özetlemek gerekirse;.Anonim ÅŸirketlerde yönetim kurulu üyelerine,.-Tutarı esas sözleÅŸmeyle veya genel kurul kararıyla belirlenmiÅŸ olmak ÅŸartıyla.–huzur hakkı, ücret, ikramiye, prim ve yıllık kârdan pay ödenmesi mümkündür..Söz konusu ödemelerin yapılabilmesi için tutarlarının esas sözleÅŸmede gösterilmesi ya da genel kurul tarafından belirlenmesi gerekmektedir..Yönetim kurulu üyelerine bahsi geçen ödemelerden sadece birisi yapılabileceÄŸi gibi bunlardan birkaçı bir arada da yapılabilir..Bunların dışında, ayrıca yönetim kurulu üyelerine, ifa edilen görev ile üstlenilen sorumluluk kapsamında, yolluk, temsil ödeneÄŸi, sigorta primleri, özel emeklilik, lojman, araç, tatil gibi imkânların saÄŸlanması da mümkündür..Yeni TCK’da yönetim kurulu üyeleri için öngörülen mali hakları kısaca anlatmaya çalıştık. Åžirketlerin özellikle aile ÅŸirketlerinin kurumlaÅŸabilmesi için bu kuralar çerçevesinde ÅŸirketlerinden para almaları tavsiye olunur.Bol kazanç ve iyi çalışmalar dilerim.