ANADOLU AİLE YAPISI VE ŞİRKETLEŞME Anadolu’daki aile yapısı, geçmişte erkek egemenliğine dayalı, otoritenin fiziksel güç ve geçim kaynakları üzerinden aile bireylerini adeta bir eşya gibi gören bir anlayışa sahipti. Bugün ise bu yapı, sosyolojik bir evrim süreciyle bu anlayıştan uzaklaşmaktadır. Yaklaşık yarım asırlık meslek hayatımda, özellikle son 10 yılda aile şirketlerinin denetimi ve konkordato raporları sırasında edindiğim tecrübeler, bu şirketlerin başarısızlıklarının en temel nedeninin aile içi alışkanlıkların iş hayatına taşınması olduğunu göstermektedir. Yıllar önce firmalara şu tavsiyede bulunurdum: “İşletmenizi kurumsallaştırabiliyorsanız kurumsallaştırın; başaramıyorsanız kurumsal yapıların içinde yer alarak bunu öğrenin.”
TÜRKİYE VE DÜNYADA AİLE ŞİRKETLERİ Aile, şirket ve mülkiyet olmak üzere üç temel unsurdan oluşan yapı, aile şirketlerini anlamada kritik öneme sahiptir. Bu üçlü yapı arasındaki ilişkiler, şirketin yönetim ve karar alma süreçlerini belirler.
AİLE ŞİRKETLERİNDEKİ ANA SORUNLAR Aile şirketleri birçok avantaj sunarken ciddi sorunlar da barındırır: - Aile içi çıkar çatışmaları - Güç ve otorite devri problemleri - Vizyon eksikliği - Kurumsallaşma altyapısının yetersizliği
TÜRKİYE’DE KURUMSALLAŞMA Türkiye’de aile şirketleri genelde iki şekilde ilerler: 1. Bağımsız kalanlar → kısa ömürlü 2. Kurumsal firmalara bağlı olanlar → daha uzun ömürlü
AİLE ŞİRKETLERİNİN ÖNEMİ Dünya genelinde aile şirketleri: - İşletmelerin %70-90’ını oluşturur - Küresel ekonominin %70’ine katkı sağlar - İstihdamın büyük kısmını oluşturur
ZORLUKLAR - Nesiller arası geçiş sorunu - Profesyonelleşme eksikliği - Kurumsal yönetim eksikliği - Aile ilişkileri ile iş ilişkilerinin karışması
ÇÖZÜM ÖNERİLERİ 1. Aile Anayasası oluşturulmalı 2. İç yönetmelikler hazırlanmalı 3. Profesyonel eğitim teşvik edilmeli
KURUMSALLAŞMANIN TEMELİ Kurumsallaşma; - Liyakat - Şeffaflık - Denetim - Dijital dönüşüm üzerine kurulmalıdır.
4 AŞAMALI KURUMSALLAŞMA MODELİ 1. Aile Anayasası ve şirket yönergesi 2. Üst yönetim ve denetim yapısı 3. İnsan kaynakları ve liyakat sistemi 4. Dijital dönüşüm ve metrik yönetimi
SONUÇ Kurumsallaşma, şahıslara bağlı yönetim anlayışından çıkıp sistem kurma sanatıdır. Vizyoner aile yapılarıyla kurumsal şirketlerin oluşması dileğiyle…
Emrullah ÖNALAN Bağımsız Denetçi / Mali Müşavir GSM: 0532 202 46 83 www.fibad.com.tr fibadbagimsizdenetim@gmail.com